Eind 2018 kwam Zuyderland Medisch Centrum met vlag en wimpel door de accreditatie van de Samenwerkende Topklinische (opleidings)Ziekenhuizen. Deze mijlpaal vormde de aanzet om nog eens tegen het licht te houden hoe de organisatie kijkt naar leren en ontwikkelen. Dit leidde tot een herijkte visie waarin de werkplek centraal staat: dáár is wat zorgprofessionals leren relevant, en leren ze met en van elkaar. Reden om extra in te zetten op werkplekondersteuning, met AskMe als belangrijk instrument. “In de coronacrisis bleek eens te meer hoe waardevol dat is.”

Met de herijkte visie op leren en ontwikkelen zette Zuyderland een nieuwe stip op de horizon. “We willen toe naar een lerende organisatie die niet alleen vanuit zichzelf leert maar die ook leren opwekt, die de intrinsieke motivatie aanwakkert”, vertelt Iris Venema, senior beleidsadviseur bij Zuyderland Academie, waar alle opleidingsactiviteiten van het ziekenhuis samenkomen. “Waarin zorgprofessionals als vanzelf delen wat ze tijdens hun werk aan inzichten opdoen en daarmee elkaar inspireren. Waarin het ook normaal is dat ze hun licht opsteken buiten de eigen afdeling.”

Stimulans voor nieuwe leercultuur

In deze gewenste ontwikkeling ziet Zuyderland een prominente rol voor werkplekondersteuning weggelegd. Iris: “Werkplekondersteuning is een van de interventies om leren mogelijk te maken, naast e-learning, klassikale en soms simulatietrainingen. Voor ons is het ook breder: wij zijn ervan overtuigd dat werkplekondersteuning kan bijdragen aan de leercultuur die we voor ogen hebben. Zeker een digitaal hulpmiddel zoals AskMe, waarmee je in drie muisklikken precies de informatie bovenhaalt die je op dat moment nodig hebt. Nu wordt leren tijdens het werk vaak niet als zodanig herkend, waardoor informatie ook niet snel spontaan gedeeld wordt. AskMe kan dat helpen veranderen. Als AskMe je tijdens je werk het antwoord op je vragen geeft, is de kans groot dat je daar enthousiast over bent en je collega’s daarmee aansteekt. We hopen dat op die manier ook het gesprek op gang komt.”

Van weerstand naar waarde

Bij de introductie van AskMe ging Zuyderland Academie niet over één nacht ijs. “Bij de start van dit project stuitten we op best wat vragen uit de organisatie, soms zelfs weerstand. Ook omdat het beleid voorschrijft dat zorgprofessionals pas na scholing bepaalde handelingen mogen uitvoeren. Dan moet voor iedereen duidelijk zijn dat werkplekondersteuning niet bedoeld is ter vervanging van, maar als aanvulling op het bestaande leeraanbod. Waar werkplekondersteuning die scholing kan afdekken, is het belangrijk dat we er op vertrouwen dat zorgprofessionals die eigen verantwoordelijkheid nemen. Het vraagt dus dat we minder denken in termen van vinkjes, en meer in termen van léren. Daarvoor hebben we veel missiewerk verricht, en bewust de samenwerking gezocht met diverse commissies en afdelingen. Zo hebben we met Kwaliteit en Veiligheid een AskMe ontwikkeld voor incidentmeldingen. Ook andere – soms heel kritische – afdelingen hebben we op die manier betrokken: door een van hun processen in AskMe te zetten. Dat lukt niet altijd, maar ook als een proces zich daar uiteindelijk niet voor leent, heb je het in elk geval over de waarde die AskMe zou kunnen hebben en wat er mogelijk is.”

Belang van ambassadeurs

Ook de invulling van de eigen leerobjecten hielp om draagvlak te creëren. “Daarbij betrekken we inhoudelijk deskundigen uit de doelgroep zelf. Dat heeft als voordeel dat wat je oplevert, ook echt aansluit op de werkprocessen van onze organisatie. En je hebt meteen de beste ambassadeur voor je leerobject die je maar kan wensen. Daardoor verliep de implementatie bijna vanzelf. Om het gebruik verder te bevorderen, zetten we ook onze BIG-tutoren in wanneer ze gaan toetsen op voorbehouden handelingen; dan kunnen ze zorgprofessionals er meteen op wijzen dat ze alles heel snel na kunnen kijken in een AskMe.”

Stroomversnelling door corona

Door de coronacrisis kwam de uitbreiding van leerobjecten in een stroomversnelling. “Omdat we al de nodige ervaring opgedaan hadden met het maakproces, konden we nu in rap tempo nieuwe onderwerpen opleveren in AskMe die opeens urgent waren. Zoals het aanleggen van infusen en mensen vanuit buikligging omdraaien. De nood was extra hoog doordat we met zorgprofessionals hadden geschoven over afdelingen heen om de piek op te vangen. Kundige mensen, maar als je een bepaalde handeling al een paar jaar niet uitgevoerd hebt, is het wel fijn als je op de werkplek snel een en ander kan nakijken. Juist deze crisissituatie liet zien dat je niet kan verwachten dat het niet zo werkt dat je voor de deur leert, je omkleedt, de afdeling op gaat en vervolgens alles uit je hoofd weet. In deze periode heeft AskMe zijn waarde sterk bewezen.”

Fonkelende ogen

Inmiddels lijkt de rust weer te keren en kijkt Zuyderland Academie voorzichtig vooruit. “We gaan door met leerobjecten ontwikkelen, nu weer volgens het oorspronkelijke plan met onder andere processen rondom hoog risicoapparatuur voor medici. Tegelijkertijd gaan we leerobjecten die we al geïntroduceerd hebben, verbeteren op basis van feedback uit de organisatie. Ook weer samen met inhoudsdeskundigen. Vooral AskMe’s die we niet zelf gemaakt hebben maar vanwege de crisis versneld hebben opgeleverd, vragen om betere afstemming op onze eigen situatie.” Iris constateert dat de eerste stappen naar de nieuwe leercultuur zijn gezet: “Op de werkvloer neemt het gebruik van AskMe toe en ik zie steeds vaker bevestigende blikken en fonkelende ogen als het gaat over de nieuwe visie op leren en ontwikkelen. Ook bij afdelingshoofden. Het afstappen van vinkjes blijft spannend, maar het denken hierover is onmiskenbaar aan het kantelen.”

Tips voor de invoering en inbedding AskMe

  • Begin met het uitwerken van leerobjecten die over afdelingen heen gaan, zoals Hygiëne en infectiepreventie. Zo kan je AskMe meteen breed introduceren en voorkom je dat afdelingen zich buitengesloten voelen.
  • Werk samen met inhoudsdeskundigen die zelf deel uitmaken van de doelgroep. Dan weet je zeker dat het resultaat past bij je eigen processen en heb je meteen de beste ambassadeurs.
  • Betrek alle stakeholders in de organisatie actief bij het project, en nodig vooral ook afdelingen en commissies die erg kritisch zijn, uit om processen voor AskMe aan te dragen. Ook als dat proces zich uiteindelijk niet voor AskMe leent, ben je op z’n minst in gesprek over wat de waarde van werkplekondersteuning kan zijn.
  • Vanaf een vroeg stadium in het informele circuit praten over AskMe is belangrijk, maar begin ook tijdig met de formele communicatie – voor ons is dat een leerpunt gebleken.
  • Zorg dat zorgprofessionals die een protocol raadplegen, van daaruit direct kunnen doorklikken naar de bijbehorende AskMe(s). Zo breng je kwaliteit, veiligheid en scholing bij elkaar en maak je AskMe extra toegankelijk.